دیشب با خواندن صفحات مربوط به تجزیه لهستان توسط روسیهی نو برآمده و پروس که بعدا تبدیل به آلمان شد و نیز اتریش که امپراتوریاش رو به افول میرفت، 672 رویه کتاب «بخش اول جلد دهم تاریخ تمدن ویل و آریل دورانت» را در 51 روز به پایان بردم که عنوانش در هر دو کتاب (بخش اول و دوم) هست «روسو و انقلاب».وقایع هنوز به انقلاب فرانسه نرسیدهاند و شرح زندگی و هنر در اروپای پیشاانقلابی از سیاست و شاهان و نجبا و ملاکان و سرفها و فرماندهان و سربازان گرفته تا هنرمندان و موسیقیدانان و فلاسفه و مجسمه سازان و دکانداران و میخانهداران و زنان و مردان، همچنین از منتهی الیه شرق اروپا یعنی ترکیه و روسیه تا غربیترین ایالات و کشورها و خاندانها را در بر می گیرد. روسو خود بخش مهمی از کتاب را به تفصیل دریافت کرده و از این دریچه میبینیم که نبوغ همیشه شادکام و بختیار نبوده و بخصوص از نظر کیفیت همسر روی دست سقراط میزند و با فاصله از او پیشی میگیرد؛ مختصر آنکه این فیلسوف عصرپرداز (توجه به عنوان این جلد از تاریخ تمدن کنید) زنی خدمتکار در پایینترین درجه از موقعیت اجتماعی، اقتصادی و فهم و ادراک را به همسری میگیرد که (فلسفه که بماند) نه تنها خواندن و نوشتن و آداب معاشرت و حداقلهای رایج را نمیشناسد بلکه حتی دو عدد ساده یا دو سکه رایج را هم نمیتواند با هم جمع ببندد (با این حال همسرش بیآزار و از آن مهمتر نسبتا وفادار به او بود و دست کم مثل «زانتیپی» تشت آب و صابون روی سر شوهرش نمیریخت). ولتر که کل جلد نهم به او اختصاص داشت (عصر ولتر) اینجا هم بیاجازه و به مثابه روباه پیر (تشبیه خود کتاب است) مدام به صفحات جلد دهم میپرد و جمله قصاری، آگهی بازرگانیئی، اظهار نظری و رهنمودی ارائه میدهد. از نبوغ سرشار موتس

یکی از مضحکترین پسوندهایی انشایی کشور، که تقلید کاریکاتورگونهای از کشورهای توسعه یافته است، آوردن کلمه «خود»، بعد از «پزشک» در این قبیل عبارتهای داروییست:در صورت احتمال بروز هرگونه عوارض، قبلا با پزشک خود مشورت نمایید!در کشوری که من زندگی میکنم و در این دهههای خدایگانی پزشکان، حتی همین امروزها، با چه بدبختی باید نوبت دکتر بگیریم، 3 تا 7 ساعت زمان بگذاریم (من به خاطر بستگانم هر سال یکی دوبار مجبورم این کار را بکنم) تا اینکه ایشان به مدت سه چهار دقیقه بیمارمان را ببیند و نسخهای کمدوام که ضامن مراجعه مجدد ماست بدهد و کلی هم اقدامات چیچیلوژی و چیچیگرافی عمدتا نالازم انجام دهیم و معمولا نخوت محقرانه ایشان و خردهافادهی منشی مستطابشان و سایر فامیل وابسته را تحمل کنیم و آخر سر هم به مدد تشخیص یا تلقین یا کارکرد خودبهسازی طبیعی بدن خوب شویم. پس ما پزشک شخصیمان کجا بود که پیدایش کنیم و برویم قبلا (و آنهم قبلا) درباره عوارض فلان دارو یا گیاه با او مشورت کنیم و او هم از سر صدق و سوگند بقراطی و وظیفهی شغلی بنشیند و درباره دارویی که هنوز نخوردهایم و علائمی که هنوز نداریم به ما مشورت بدهد و بگوید بخور یا نخور. بر این باورم که در دهههای تجربتی من، پزشکان و دو گروه دیگر نزدیک به آنان در امتحان تاریخی ایران نمره قبولی نگرفتهاند. درست است که الان گروه گروه در حال مهاجرت هستند و کشور در نبودشان دچار معضل شدید خواهد شد، که این مایه تاسف است، اما این امر ربطی به رویکردی که در این چند دهه در برابر مردم بیدفاع و در سایه مدیران ناکاردان و پشتگرمی قوانین معیوب اتخاذ کردند ندارد و وقتی بالاخره هوش مصنوعی دیر یا زود آنها را از سریر سلطنت پایین بیاورد، این حافظه تاریخی به جای میمان